9 november 2026
Inspiratie: Hendrik Willem Mesdag, de zee als atelier
Als ik aan zee sta te schilderen, ben ik in goed gezelschap. Hendrik Willem Mesdag, schilder uit de Haagse School, maakte van de Noordzee zijn levenswerk. In dit bericht vertel ik wie deze schilder was, waarom ik een van zijn werken heb nageschilderd en wat je als buitenschilder van hem kunt leren.
In 2023 schilderde ik een klein werk naar Mesdag, in aquarel en gouache, 23 bij 17 centimeter. Het voorbeeld hangt in het Stedelijk Museum in Amsterdam.
Naschilderen is een oude manier van leren. Je kijkt hoe een ander de lucht opbouwt, waar hij het licht laat vallen en hoe weinig er soms nodig is om een golf te laten breken. Het werk heet aquarel naar Mesdag en is te koop.
In deze video zie je hoe het ontstond:
Wie was Mesdag?
Hendrik Willem Mesdag werd in 1831 in Groningen geboren. Hij was de zoon van een bankier en werkte zelf ook in het bankwezen. Pas rond zijn vijfendertigste stopte hij daarmee om zich helemaal op het schilderen te richten. Dat is laat voor een kunstenaar, en toch werd hij een van de bekendste zeeschilders van Nederland.
Hij leerde het vak in Brussel bij Willem Roelofs. Daarna verhuisde hij naar Den Haag, met één duidelijk doel: de zee schilderen. Dat lukte snel. In 1870 won hij een gouden medaille op de Salon in Parijs met een schilderij van de branding van de Noordzee.
Mesdag hoort bij de Haagse School, de groep schilders die in de tweede helft van de negentiende eeuw het Hollandse landschap, de kust en het dagelijks leven schilderde. Grijze luchten, natte stranden, vissersboten in de branding: het zijn de onderwerpen waar die schilders om bekendstaan. Mesdag was binnen die groep de schilder van de zee. In 1889 werd hij ook voorzitter van Pulchri Studio, het kunstenaarsgenootschap in Den Haag.
Hij overleed in 1915 in Den Haag.
Mesdag schilder van het Panorama
Het bekendste werk van Mesdag is geen gewoon schilderij. In 1880 kreeg hij de opdracht voor een panorama, en in 1881 was het af. Het Panorama Mesdag is een rond doek van meer dan 14 meter hoog en 120 meter lang. Wie in het midden staat, kijkt rondom uit over de zee, het strand en het dorp Scheveningen zoals dat er toen uitzag.
Mesdag schilderde het niet alleen. Zijn vrouw Sientje Mesdag-van Houten, zelf ook schilder, werkte mee, net als een aantal jongere schilders, onder wie George Hendrik Breitner. Het panorama is nog altijd te zien in Den Haag.
Het panorama is ook een les in kijken. Het laat zien hoeveel er in één kustlijn zit: de lucht, het water, het zand, de mensen en de boten, allemaal onder hetzelfde licht.
Scheveningen, toen en nu
Honderdveertig jaar na het panorama stond ik zelf in Scheveningen. In 2021 schilderde ik daar een zonsondergang, in olieverf op paneel van 50 bij 40 centimeter.
Het dorp is veranderd, de zee niet. Het licht boven het water doet nog steeds wat het in de tijd van Mesdag deed: het verandert van minuut tot minuut. Daarom schilder ik zo'n werk ter plekke, en plein air, zolang het licht er is.
Wat een buitenschilder van Mesdag kan leren
Mesdag schilderde de zee steeds opnieuw. Dat is misschien wel de belangrijkste les: een onderwerp wordt niet saai als je het vaker schildert. Elke dag aan de kust is anders. Andere wolken, ander water, ander licht.
Daarnaast laat zijn werk zien dat de lucht vaak het grootste deel van een zeegezicht is. Wie aan zee schildert, doet er goed aan daar te beginnen en de lucht ruimte te geven. Op mijn pagina over en plein air lees je meer over hoe ik buiten werk, en in dit bericht leg ik het stap voor stap uit.
Mesdag en Barbizon
Mesdag was ook verzamelaar. Samen met zijn vrouw kocht hij werk van tijdgenoten, onder meer van de Franse schilders van Barbizon zoals Corot, Rousseau, Millet en Daubigny. Juist die schilders trokken de natuur in om buiten te werken. In 1903 schonk Mesdag zijn huis en zijn verzameling aan de Nederlandse staat. Ook die collectie is nog te bezoeken in Den Haag.
Mijn werk aan zee
Bij mijn schilderij van Kijkduin schreef ik: "altijd fijn om aan zee te zijn!" Van Kijkduin en Katwijk tot de zuidkust van Engeland: hieronder zie je een paar zeegezichten die ik buiten schilderde.
Wil je een zeegezicht of een plek aan de kust laten schilderen? Neem dan contact met me op.