En plein air
Buiten schilderen, ter plekke, zolang het licht er is
Jos Antens schildert het liefst buiten: met de ezel op straat, aan de dijk, op de hei of hoog in de Alpen bij de Matterhorn. Zijn YouTube-kanaal heet niet voor niets "Jos en Plein Air".
Wat is en plein air?
En plein air is Frans voor "in de open lucht". Een plein-airschilder werkt niet naar een foto in het atelier, maar staat zelf op de plek die hij schildert en maakt het werk daar, meestal in één keer. Het licht verandert voortdurend, dus je moet snel kijken en snel beslissen. Juist daardoor krijgt een schilderij iets wat je in het atelier moeilijk namaakt: de warmte van de avondzon, de kou van de wind, de lucht na een bui.
Het buiten schilderen werd in de negentiende eeuw populair, toen verf in tubes en draagbare veldezels het mogelijk maakten om de natuur in te trekken. De schilders van Barbizon en de impressionisten, met Monet voorop, maakten er een manier van werken van. In Nederland deden de schilders van de Haagse School hetzelfde aan de kust en in de polder. Tegenwoordig is plein air weer springlevend, met festivals en wedstrijden door het hele land.
Een race tegen de klok
“Als ik voor mijn werk ga schilderen wordt het meestal een race tegen de klok”
Jos staat met zijn spullen ter plaatse en schildert wat hij ziet, in olieverf op paneel of in aquarel. Naast het schilderen werkt hij als docent, dus de tijd is vaak kort. Bij de heide schreef hij: "de zon gaat onder, dus even snel." Het werd een heidelandschap binnen een uur.
Licht is het onderwerp
Wie door de werken van Jos bladert, ziet dat het gebouw, de boom of de boot vaak de aanleiding is. Het eigenlijke onderwerp is het licht: tegenlicht in Visdonk en bij Horendonk, strijklicht in de Pannenhoef, avondzon aan de Gastelse Dijk. Of zoals hij bij de Rucphense Heide schreef: "altijd mooi dat namiddaglicht!"
avondlicht in de Pannenhoef€400
Rucphense Heide€500
avondzon aan de Gastelse Dijk€400
Herfst in Visdonk€300
42 Nederheide€400
Zonnig Zegge€400Weer of geen weer
Buiten schilderen betekent ook: wind, regen en kou. Jos laat zich daar niet door tegenhouden. Bij de werken schreef hij zelf wat er die dag gebeurde.
Winnaar in Vlaardingen, 2026
Tijdens het Festival Onder de Linden in Vlaardingen schilderden twaalf uitgenodigde professionele plein-airschilders de oude binnenstad. Jos schilderde er veel en won met zijn schilderij van de Schoolstraat, met zicht op de Markt en de Grote Kerk, de eerste prijs bij de professionals. Jury en museumbezoekers kozen samen. Het winnende werk schonk hij aan Museum Vlaardingen.
Zijn favoriete berg
Elk jaar reist Jos naar Zermatt om "mijn favoriete berg" te schilderen: in olieverf, in aquarel, in gouache en zelfs in winterse omstandigheden. "In het begin vond ik het een hele moeilijke vorm om te schilderen, maar tegenwoordig kan ik hem dromen." De kleine schilderijtjes die hij daar maakt, laat hij vaak in Zermatt achter. Een Matterhorn in opdracht kan ook.
Kijk mee terwijl hij schildert
Bij veel schilderijen filmt Jos het hele proces, van de eerste streep tot het laatste licht. Die filmpjes staan bij de werken en op zijn YouTube-kanaal. Soms ontbreekt er een, zoals bij de Zalmhaventoren in Rotterdam: "helaas was ik mijn GoPro vergeten."